Oyunun Bilinen Diğer İsimleri:

Alçi: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Asık: Kazakistan

Aşığ: Azerbaycan

Aşık: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Aşık: Kırgızistan

Aşık: Özbekistan

Aşık: Türkmenistan

Aşık (Erzurum) – Versiyon 1: Türkiye (Erzurum)

Aşık (Erzurum) – Versiyon 2: Türkiye (Erzurum)

Aşık (Gaziantep) – Versiyon 1: Türkiye (Gaziantep)

Aşık (Gaziantep) – Versiyon 2: Türkiye (Gaziantep)

Aşık (Gaziantep) – Versiyon 3: Türkiye (Gaziantep)

Aşık Atuv (Aşık Atma): Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Aşık – Çember: Türkiye (Sivas)

Aşık – Dizme: Türkiye (Sivas)

Aşık Tiyirişüv / Aşık Değdirmece: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Aşuk: Türkiye

Aşşık: Türkiye (Niğde / Çukurkuyu)

Atıp Vurmaç: Türkiye (Gaziantep)

Ben Kişiyim: Türkiye (Gaziantep)

Bindirip Almaç: Türkiye (Gaziantep)

Cärtikäm: Kırgızistan

Çıkıp Oynav: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Çift Aşık: Türkiye (Gaziantep)

Çükö: Kırgızistan

Därtkäm: Kırgızistan

Dättikäm: Kazakistan

Dattikem – Dört Aşık (Därtkem / Tört Aşık): Kırgızistan

Dört Aşık: Türkiye (Gaziantep)

Dört Aşşık: Türkiye (Gaziantep)

Dörtaşık: Azerbaycan

Enekli: Türkiye (Gaziantep)

Fısılı: Türkiye (Gaziantep)

Gärdä / Gärt: Kırgızistan

Geçmeli: Türkiye (Gaziantep)

Gilcidi / Gilcit: Kırgızistan

Gülleli Aşık: Türkiye (Gaziantep)

Hamur Dökmece: Türkiye (Gaziantep)

Han-Biy: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Hıcıp: Türkiye (Gaziantep)

Hillem Gel: Türkiye (Gaziantep)

Hötöt: Türkiye (Gaziantep)

Huna Teşik / Güren: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Kılleyt: Türkiye (Gaziantep)

Koçhar (Koç): Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Kulak Çekmeç: Türkiye (Gaziantep)

Sadra: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Saka / Sakka: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Say Çakmak: Türkiye (Gaziantep)

Sokak Kurmaca: Türkiye (Gaziantep)

Tärtikäm: Kazakistan

Tohana: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Tört Aşık: Kırgızistan

Üç Aşık: Türkiye (Gaziantep)

Vurup Dödürmeç: Türkiye (Gaziantep)

Oyunun Oynadığı Yer: Açık Alan

Oyun Türü: Sokak Oyunu (Düz ve geniş bir alan)

Katılımcı Sayısı: Grup Oyunu (En az 4 kişi ile oynanır)

Amaç: Rakip oyuncuların aşıklarını devirmek.

Terimler:

Saka: Ana büyük aşık.

Oyun Malzemeleri (Gereç, materyal): Her oyuncu için beşer adet Aşık.

Kurallar: Bu oyun erkekler (8 yaş ve üzeri) tarafından oynanmaktadır.

Oyuna İlişkin Genel Kurallar:

– Bu oyunda aşık kullanılır.

– Aşık, koyunların kalkaneus (talus) kemiğidir ve daha az sıklıkla diğer küçük geviş getiren hayvanların kemiğidir.

– Aşıklar öndeden pişirilir ya da yenen kuzudan alınır.

Basit aşıklar bazen farklı renklerde boyanır, boyutlarına ve ağırlıklarına göre değerlenirler ve farklı isimler alırlar.

– Bu oyun doğruluğu ve sınırlıkları öğretir.

– Asyk (Aşık) Sayışmaca oyunu en az 4 kişi ile oynanır.

– Oyun ne kadar kalabalık oyuncu ile oynanırsa o kadar keyifli ve eğlenceli olur.

Asyk (Aşık) Sayışmaca oyunu kazanımları:

• Akıl Yürütme Becerileri
• Algılama Becerisi
• Bağlamsal Düşünme
• Başarıyı Tebrik
• Bir Hareketi Sürdürme (Psikomotor Beceriler)
• Büyük Kas Gelişimi (Fiziksel Beceriler)
• Çeviklik
• Denge (Psikomotor Beceriler)
• Diğer Oyuncuların Duygularını Anlama
• Dikkat
• Dikkati Yoğunlaştırmak (Bilişsel Beceriler)
• Düşünme Becerileri
• El ve Motor Becerileri
• El – Ayak Koordinasyonu (Psikomotor Beceriler)
• El – Göz Koordinasyonu (Psikomotor Beceriler)
• Görsel Algı
• Hareketleri Hızlandırmak
• Hızlı Düşünme
• İletişim Becerileri
• İletişim ve Sosyalleşme (Sosyal ve Dil Becerileri)
• İnce Kas Becerileri (Psikomotor)
• Karar Verme (Bilişsel Beceriler)
• Konsantrasyon (Bilişsel Beceriler)
• Kurallara Uyma (Duyuşsal Beceriler)
• Küçük Kas Gelişimi (Psikomotor Beceriler)
• Mantık Yürütme
• Mesafe Algısı
• Odaklanma
• Otokontrol
• Oyuncuların Birbirleriyle Etkileşim Kurması
• Öz Güven (Duyuşsal Beceriler)
• Paylaşım
• Sabır
• Sıralı Düşünme
• Stratejik Düşünme
• Strateji Geliştirme (Bilişsel Beceriler)
• Tepki Hızı (Psikomotor Beceriler) Gelişimi Destekleme

Oyunun Oynanışı

Yerel Dilde Söylenen Sayışmaca Tekerlemesi:

Tabaqta bes alma,

Kolymda eki alma,

Qosqanda barlygy bolady neshe alma?

Bir alma atama, bir alma apama,

Ekeuin beremin papa men mamaga,

Nesheuin alady, nesheui qalady,

Dep Saule tagyda almasyn sanady!

֍ Oyunu oynayabilmek için, tüm aşıklar oyuncuların önünde dağıtılır.

֍ Oyuncular aşıkları hızlı bir şekilde bölüşürler.

֍ Her oyuncunun beşer tane aşığı vardır.

֍ Oyuncular düz bir zemin seçip, temizlerler ve dairenin ortasına bir çizgi çizerler.

֍ Oyuncular bu çizgiden 1 – 1,20 metre veya 1,50 metre uzağa geçerler.

֍ “Saka’yı” (ana büyük aşık) alan çocuk oyunu ilk başlatan ve elleriyle diğer oyuncuların aşıklarına vurmaya başlayan çocuktur.

֍ Tüm oyuncuların aşıklarını deviren oyuncu aşık oyununu kazanır.

Yerel Dilde Oyun Esnasında Söylenen Tekerleme:

Talapai-au, talapai,

Tabyrly oiyn alakai,

Alakai-au,

Alakai-au.

֍ Oyuncular tarafından istenirse aşıklar toplanır ve oyunculara tekrardan dağıtılır.

֍ Oyun aynı şekilde devam edip gider.

Oyunun videosu:

© Oyun Kütüphanesi, 2020.
Her haklı saklıdır.

Oyunun Bilinen Diğer İsimleri:

Oyunun Oynadığı Yer: Kapalı Alan

Oyun Türü: Oda Oyunu

Katılımcı Sayısı: Grup Oyunu (3 kişi ile oynanır)

Amaç: Oyundan tüm oyuncuların ve seyredenlerin eğlenmiş ve mutlu bir şekilde ayrılmış olması.

Terimler:

Oyun Malzemeleri (Gereç, materyal): Her oyuncu için birer adet Aşık. Ayrıca her oyuncunun kullandığı oyun malzemeleri farklıdır.

Baba: Günlük kıyafetleriyle köylü tipli.

Çocuk: Günlük kıyafetleriyle köylü tipleri.

Kurallar: Bu oyun erkekler (yetişkin) tarafından oynanmaktadır.

Oyuna İlişkin Genel Kurallar:

Aşık oyunu kazanımları:

• Akıl Yürütme Becerileri
• Algılama Becerisi
• Bağlamsal Düşünme
• Başarıyı Tebrik
• Bir Hareketi Sürdürme (Psikomotor Beceriler)
• Dayanışma (Duyuşsal Beceriler)
• Denge (Psikomotor Beceriler)
• Diğer Oyuncuların Duygularını Anlama
• Dikkat
• Dikkati Yoğunlaştırmak (Bilişsel Beceriler)
• Dil Gelişimi
• Düşünme Becerileri
• El ve Motor Becerileri
• El – Ayak Koordinasyonu (Psikomotor Beceriler)
• El – Göz Koordinasyonu (Psikomotor Beceriler)
• Empati Kurma
• Eş Güdüm (Koordinasyon)
• Görsel Algı
• Hayal Kurma
• Hızlı Düşünme
• İletişim Becerileri
• İletişim ve Sosyalleşme (Sosyal ve Dil Becerileri)
• İnce Kas Becerileri (Psikomotor)
• İşitsel Zekâ
• Karar Verme (Bilişsel Beceriler)
• Kelime Hazinesini Arttırma
• Konsantrasyon (Bilişsel Beceriler)
• Kurallara Uyma (Duyuşsal Beceriler)
• Küçük Kas Gelişimi (Psikomotor Beceriler)
• Mantık Yürütme
• Odaklanma
• Otokontrol
• Oyuncuların Birbirleriyle Etkileşim Kurması
• Öz Güven (Duyuşsal Beceriler)
• Paylaşım
• Problem Çözme (Bilişsel Beceriler)
• Sabır
• Sevgi
• Sıralı Düşünme
• Sorumluluk
• Sosyal – Duygusal
• Soyut Düşünme
• Soyut Yetenekleri Keşfetme
• Taklit
• Tepki Hızı (Psikomotor Beceriler) Gelişimi Destekleme

Oyunun Oynanışı

֍ Oyuncular arasında rol paylaşımı yapılır.

֍ Bir Baba ve iki Çocuk (Aşık oynayan) seçilir.

֍ Aşık oynayan çocuk rolündeki iki kişi ortaya gelir.

֍ Yüzleri isli, elbiseleri kirlidir.

֍ Haşarı sokak çocuğu kılığındadırlar.

֍ Aralarında konuşmaya başlarlar:

1’inci Çocuk: Oğul, bennen aşşıh oynir misan?

2’inci Çocuk: He, oyniram.

1’inci Çocuk: Ama, gapip gaçıranın…

2’inci Çocuk: He…

֍ Oyun oynamaya böylece karar verdikten sonra birbirlerine “Önce sen düş!” derler.

֍ Sonra biri düşer, yani elindeki aşığı yere atar.

֍ Oyun başlayacakken diğer oyuncu yerdeki aşığı alıp kaçırır.

֍ Aşığın sahibi olan diğer oyuncu ağlar, misafirlerinden birinin yanına gelir.

1’inci Çocuk: (yanına gittiği adama) Baba, aşşığımı ano oğlan gaçırdi, al. (ağlar, adamın kollarına yapışır ortaya çeker).

Baba: (İkinci çocuğa bağırarak) Oğlumun aşşığıni ver!

2’inci Çocuk: Eşşek gibi zırla, verim.

֍ 1’inci Çocuk, eşek gibi anırır, aşığı kaçıran çocuk bu anırmayı beğenirse aşığı verir.

֍ Beğenmezse yeniden anırmasını ister.

֍ Yahut başka bir ceza verir.

֍ Beğenirse aşığı iade eder.

֍ Oyun birkaç kez tekrarlanır.

֍ Her defasında baba olarak ortaya alınan misafirlere çeşitli hayvan taklitleri yaptırmak suretiyle ceza verilir.

֍ Oyun bu şekilde sona erer.

© Oyun Kütüphanesi, 2020.
Her haklı saklıdır.

Oyunun Bilinen Diğer İsimleri:

Alçi: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Asık: Kazakistan

Asyk (Aşık) Sayışmaca: Kazakistan

Aşığ: Azerbaycan

Aşık: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Aşık: Kırgızistan

Aşık: Özbekistan

Aşık: Türkmenistan

Aşık (Erzurum) – Versiyon 1: Türkiye (Erzurum)

Aşık (Erzurum) – Versiyon 2: Türkiye (Erzurum)

Aşık (Gaziantep) – Versiyon 1: Türkiye (Gaziantep)

Aşık (Gaziantep) – Versiyon 2: Türkiye (Gaziantep)

Aşık (Gaziantep) – Versiyon 3: Türkiye (Gaziantep)

Aşık Atuv (Aşık Atma): Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Aşık – Dizme: Türkiye (Sivas)

Aşık Tiyirişüv / Aşık Değdirmece: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Aşuk: Türkiye

Aşşık: Türkiye (Niğde / Çukurkuyu)

Atıp Vurmaç: Türkiye (Gaziantep)

Ben Kişiyim: Türkiye (Gaziantep)

Bindirip Almaç: Türkiye (Gaziantep)

Cärtikäm: Kırgızistan

Çıkıp Oynav: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Çift Aşık: Türkiye (Gaziantep)

Çükö: Kırgızistan

Därtkäm: Kırgızistan

Dättikäm: Kazakistan

Dattikem – Dört Aşık (Därtkem / Tört Aşık): Kırgızistan

Dörtaşık: Azerbaycan

Dört Aşık: Türkiye (Gaziantep)

Dört Aşşık: Türkiye (Gaziantep)

Enekli: Türkiye (Gaziantep)

Fısılı: Türkiye (Gaziantep)

Gärdä / Gärt: Kırgızistan

Geçmeli: Türkiye (Gaziantep)

Gilcidi / Gilcit: Kırgızistan

Gülleli Aşık: Türkiye (Gaziantep)

Hamur Dökmece: Türkiye (Gaziantep)

Han – Biy: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Hıcıp: Türkiye (Gaziantep)

Hillem Gel: Türkiye (Gaziantep)

Hötöt: Türkiye (Gaziantep)

Huna Teşik / Güren: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Kılleyt: Türkiye (Gaziantep)

Koçhar (Koç): Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Kulak Çekmeç: Türkiye (Gaziantep)

Sadra: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Saka / Sakka: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Say Çakmak: Türkiye (Gaziantep)

Sokak Kurmaca: Türkiye (Gaziantep)

Tärtikäm: Kazakistan

Tohana: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Tört Aşık: Kırgızistan

Üç Aşık: Türkiye (Gaziantep)

Vurup Dödürmeç: Türkiye (Gaziantep)

Oyunun Oynadığı Yer: Açık Alan

Oyun Türü: Sokak Oyunu (Düz ve geniş bir alan)

Katılımcı Sayısı: Grup Oyunu (En az 4 kişi ile oynanır)

Amaç: Oyun başında çizilen çizgi üzerine dizilen aşıkları vurmak.

Terimler:

Eneke: Aşık Kemiği.

Oyun Malzemeleri (Gereç, materyal): Oyuncu sayısı Aşık Kemiği (Oyuncu başı en az 8’er adet aşık kemiği).

Oyun Malzemelerinin Hazırlanışı: Koyun, keçi gibi küçükbaş hayvanların diz kapağındaki aşık kemiği çıkarılır ve haşlanır. Ardından kemikte çukurun olduğu taraf, uca doğru bakır tel sarılarak bir denge unsuru oluşturulur. Böylece oluşturulan aşığa hem estetik bir görünüm kazandırılır.

Kurallar: Bu oyun erkekler (10 yaş ve üzeri) tarafından oynanmaktadır.

Oyuna İlişkin Genel Kurallar:

– Bu oyunda önemli olan enekenin büyüklüğüdür; çünkü sert ve hızlı vurmak gerekir.

– İlk atarken eneke iki parmak arasında yassı olarak tutulur, çemberin kıyısına gelindiğinde ise, üç parmak arasında döndürülerek atılır.

– Aşık – Çember oyunu en az 4 kişi ile oynanır.

– Oyun ne kadar kalabalık oyuncu ile oynanırsa o kadar keyifli ve eğlenceli olur.

– Aşık – Çember oyunu kazanımları:

• Akıl Yürütme Becerileri
• Algılama Becerisi
• Bağlamsal Düşünme
• Başarıyı Tebrik
• Bir Hareketi Sürdürme (Psikomotor Beceriler)
• Büyük Kas Gelişimi (Fiziksel Beceriler)
• Çeviklik
• Denge (Psikomotor Beceriler)
• Diğer Oyuncuların Duygularını Anlama
• Dikkat
• Dikkati Yoğunlaştırmak (Bilişsel Beceriler)
• Düşünme Becerileri
• El ve Motor Becerileri
• El – Ayak Koordinasyonu (Psikomotor Beceriler)
• El – Göz Koordinasyonu (Psikomotor Beceriler)
• Görsel Algı
• Hareketleri Hızlandırmak
• Hızlı Düşünme
• İletişim Becerileri
• İletişim ve Sosyalleşme (Sosyal ve Dil Becerileri)
• İnce Kas Becerileri (Psikomotor)
• Karar Verme (Bilişsel Beceriler)
• Konsantrasyon (Bilişsel Beceriler)
• Kurallara Uyma (Duyuşsal Beceriler)
• Küçük Kas Gelişimi (Psikomotor Beceriler)
• Mantık Yürütme
• Mesafe Algısı
• Odaklanma
• Otokontrol
• Oyuncuların Birbirleriyle Etkileşim Kurması
• Öz Güven (Duyuşsal Beceriler)
• Paylaşım
• Sabır
• Sıralı Düşünme
• Stratejik Düşünme
• Strateji Geliştirme (Bilişsel Beceriler)
• Tepki Hızı (Psikomotor Beceriler) Gelişimi Destekleme

Oyunun Oynanışı

֍ Fazla büyük ve küçük olmayan bir daire çizilerek bu dairenin ortasından bir çizgi çekilir.

֍ Oyuncu sayısı ve oyun şekline göre çift veya tek aşık konur.

֍ Daha sonra dairenin ilerisine bir çizgi daha çekilerek bu çizgiye göre her oyuncu uçar.

֍ İlk oyuncu, aşığını uçurabileceği gibi, dairenin dışında istediği yere de koyabilir.

֍ Daha sonra oynayanlar da ilk oyuncunun aşığını baz alarak kendi aşıklarını yerleştirirler.

֍ Daireye en uzak olan oyuncu ilk olarak başlar.

֍ Atışını yaptıktan sonra çemberin dışına aşık çıkarabilirse çıkardığı aşığı alır ve dairenin kıyısından diğer aşıkları vurmaya çalışır.

֍ Diğer oyuncular, bu durumda aşıklarını bulundukları yerden değil, çemberin kıyısından atarlar.

֍ Eğer atış yapan oyuncu çemberin dışına aşık çıkaramazsa, sıra ikinci oyuncuya geçer.

֍ Atışlar sonrasında çemberin dışına çıkarttığı aşık çıkartan oyuncunun olmaktadır.

֍ En çok aşık toplayan oyuncu oyunu kazanmış olur.

֍ Oyun aynı şekilde devam edip gider.

© Oyun Kütüphanesi, 2020.
Her haklı saklıdır.

Oyunun Bilinen Diğer İsimleri:

Alçi: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Asık: Kazakistan

Asyk (Aşık) Sayışmaca: Kazakistan

Aşığ: Azerbaycan

Aşık: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Aşık: Kırgızistan

Aşık: Özbekistan

Aşık: Türkmenistan

Aşık: Türkiye (Erzurum) Versiyon 1

Aşık: Türkiye (Erzurum) Versiyon 2

Aşık: Türkiye (Gaziantep) Versiyon 1

Aşık: Türkiye (Gaziantep) Versiyon 2

Aşık: Türkiye (Gaziantep) Versiyon 3

Aşık Atuv (Aşık Atma): Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Aşık – Çember: Türkiye (Sivas)

Aşık Tiyirişüv/Aşık Değdirmece: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Aşuk: Türkiye

Aşşık: Türkiye (Niğde / Çukurkuyu)

Atıp Vurmaç: Türkiye (Gaziantep)

Ben Kişiyim: Türkiye (Gaziantep)

Bindirip Almaç: Türkiye (Gaziantep)

Cärtikäm: Kırgızistan

Çıkıp Oynav: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Çift Aşık: Türkiye (Gaziantep)

Çükö: Kırgızistan

Därtkäm: Kırgızistan

Dättikäm: Kazakistan

Dattikem-Dört Aşık (Därtkem/Tört Aşık): Kırgızistan

Dörtaşık: Azerbaycan

Dört Aşık: Türkiye (Gaziantep)

Dört Aşşık: Türkiye (Gaziantep)

Enekli: Türkiye (Gaziantep)

Fısılı: Türkiye (Gaziantep)

Gärdä/Gärt: Kırgızistan

Geçmeli: Türkiye (Gaziantep)

Gilcidi/Gilcit: Kırgızistan

Gülleli Aşık: Türkiye (Gaziantep)

Hamur Dökmece: Türkiye (Gaziantep)

Han-Biy: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Hıcıp: Türkiye (Gaziantep)

Hillem Gel: Türkiye (Gaziantep)

Hötöt: Türkiye (Gaziantep)

Huna Teşik/Güren: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Kılleyt: Türkiye (Gaziantep)

Koçhar (Koç): Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Kulak Çekmeç: Türkiye (Gaziantep)

Sadra: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Saka/Sakka: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Say Çakmak: Türkiye (Gaziantep)

Sokak Kurmaca: Türkiye (Gaziantep)

Tärtikäm: Kazakistan

Tohana: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Tört Aşık: Kırgızistan

Üç Aşık: Türkiye (Gaziantep)

Vurup Dödürmeç: Türkiye (Gaziantep)

Oyunun Oynadığı Yer: Açık Alan

Oyun Türü: Sokak Oyunu (Düz ve geniş bir alan)

Katılımcı Sayısı: Grup Oyunu (En az 2 kişi ile oynanır)

Amaç: Oyun başında istenilen yere bırakılan aşıkları vurmak ve diğer oyuncunun/oyuncuların aşıklarını almak.

Terimler:

Eneke: Aşık Kemiği.

Kazak: Aşığın hafif çukur olan kenarı.

Talar: Aşığın düz olan kenarı.

Tok: Aşığın çukur olan yüzünün karşı tarafı.

Oyun Malzemeleri (Gereç, materyal): Oyuncu sayısı eşit miktarda Aşık Kemiği.

Oyun Malzemelerinin Hazırlanışı: Koyun, keçi gibi küçükbaş hayvanların diz kapağındaki aşık kemiği çıkarılır ve haşlanır. Ardından kemikte çukurun olduğu taraf, uca doğru bakır tel sarılarak bir denge unsuru oluşturulur. Böylece oluşturulan aşığa hem estetik bir görünüm kazandırılır.

Kurallar: Bu oyun erkekler (10 yaş ve üzeri) tarafından oynanmaktadır.

Oyuna İlişkin Genel Kurallar:

– Aşık – Dizme oyunu en az 2 kişi ile oynanır.

– Oyun ne kadar kalabalık oyuncu ile oynanırsa o kadar keyifli ve eğlenceli olur.

– Aşık – Dizme oyunu kazanımları:

• Akıl Yürütme Becerileri
• Algılama Becerisi
• Bağlamsal Düşünme
• Başarıyı Tebrik
• Bir Hareketi Sürdürme (Psikomotor Beceriler)
• Büyük Kas Gelişimi (Fiziksel Beceriler)
• Çeviklik
• Denge (Psikomotor Beceriler)
• Diğer Oyuncuların Duygularını Anlama
• Dikkat
• Dikkati Yoğunlaştırmak (Bilişsel Beceriler)
• Düşünme Becerileri
• El ve Motor Becerileri
• El – Ayak Koordinasyonu (Psikomotor Beceriler)
• El – Göz Koordinasyonu (Psikomotor Beceriler)
• Görsel Algı
• Hareketleri Hızlandırmak
• Hızlı Düşünme
• İletişim Becerileri
• İletişim ve Sosyalleşme (Sosyal ve Dil Becerileri)
• İnce Kas Becerileri (Psikomotor)
• Karar Verme (Bilişsel Beceriler)
• Konsantrasyon (Bilişsel Beceriler)
• Kurallara Uyma (Duyuşsal Beceriler)
• Küçük Kas Gelişimi (Psikomotor Beceriler)
• Mantık Yürütme
• Mesafe Algısı
• Odaklanma
• Otokontrol
• Oyuncuların Birbirleriyle Etkileşim Kurması
• Öz Güven (Duyuşsal Beceriler)
• Paylaşım
• Sabır
• Sıralı Düşünme
• Stratejik Düşünme
• Strateji Geliştirme (Bilişsel Beceriler)
• Tepki Hızı (Psikomotor Beceriler) Gelişimi Destekleme

Oyunun Oynanışı

֍ Oyuna başlamadan önce oyuncu sayısı belirlenir ve herkes iki veya üç tane aşık koyar.

֍ Bu oyunda da ilk oynayan enekesini götürüp istediği yere koyar.

֍ İlk oyuncu isabetli atamadığı takdirde sıra diğer oyunculara geçer.

֍ Eğer isabetli attıysa ve enekesi “talar” (aşığın düz olan kenarı) geldiyse tüm aşıkları alır.

֍ Eğer eneksi “kazak” (aşığın hafif çukur olan kenarı) geldiyse, aşıklardan hiçbirini alamaz ve sıra diğer oyuncuya geçer.

֍ Oyuncunun enekesi, “tok” (aşığın çukur olan yüzünün karşı tarafı) geldiyse ve vurdukları arasında da tok gelen varsa, oyuna kattığı aşıktan fazlasını almamak şartıyla kazanır.

֍ Daha sonra kazandığı aşıkları elinde toplar, beş taş oynar gibi havaya atar.

֍ Yine enekesi “talar” gelirse, hepsini alır, “kazak”sa hiçbirini alamaz.

֍ Eğer aşık “tok” veya “çık” şeklinde düşerse, oyuna kattığı aşık sayısınca tok veya çık gelenleri alır.

֍ Oyun aynı şekilde devam edip gider.

© Oyun Kütüphanesi, 2020.
Her haklı saklıdır.

Oyunun Bilinen Diğer İsimleri:

Alçi: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Asık: Kazakistan

Asyk (Aşık) Sayışmaca: Kazakistan

Aşığ: Azerbaycan

Aşık: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Aşık: Kırgızistan

Aşık: Özbekistan

Aşık: Türkmenistan

Aşık (Erzurum) – Versiyon 2: Türkiye (Erzurum)

Aşık (Gaziantep) – Versiyon 1: Türkiye (Gaziantep)

Aşık (Gaziantep) – Versiyon 2: Türkiye (Gaziantep)

Aşık (Gaziantep) – Versiyon 3: Türkiye (Gaziantep)

Aşık Atuv (Aşık Atma): Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Aşık – Çember: Türkiye (Sivas)

Aşık – Dizme: Türkiye (Sivas)

Aşık Tiyirişüv / Aşık Değdirmece: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Aşuk: Türkiye

Aşşık: Türkiye (Niğde / Çukurkuyu)

Atıp Vurmaç: Türkiye (Gaziantep)

Ben Kişiyim: Türkiye (Gaziantep)

Bindirip Almaç: Türkiye (Gaziantep)

Cärtikäm: Kırgızistan

Çıkıp Oynav: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Çift Aşık: Türkiye (Gaziantep)

Çükö: Kırgızistan

Därtkäm: Kırgızistan

Dättikäm: Kazakistan

Dattikem – Dört Aşık (Därtkem/Tört Aşık): Kırgızistan

Dört Aşık: Türkiye (Gaziantep)

Dört Aşşık: Türkiye (Gaziantep)

Dörtaşık: Azerbaycan

Enekli: Türkiye (Gaziantep)

Fısılı: Türkiye (Gaziantep)

Gärdä / Gärt: Kırgızistan

Geçmeli: Türkiye (Gaziantep)

Gilcidi / Gilcit: Kırgızistan

Gülleli Aşık: Türkiye (Gaziantep)

Hamur Dökmece: Türkiye (Gaziantep)

Han – Biy: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Hıcıp: Türkiye (Gaziantep)

Hillem Gel: Türkiye (Gaziantep)

Hötöt: Türkiye (Gaziantep)

Huna Teşik / Güren: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Kılleyt: Türkiye (Gaziantep)

Koçhar (Koç): Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Kulak Çekmeç: Türkiye (Gaziantep)

Sadra: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Saka / Sakka: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Say Çakmak: Türkiye (Gaziantep)

Sokak Kurmaca: Türkiye (Gaziantep)

Tärtikäm: Kazakistan

Tohana: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Tört Aşık: Kırgızistan

Üç Aşık: Türkiye (Gaziantep)

Vurup Dödürmeç: Türkiye (Gaziantep)

Oyunun Oynadığı Yer: Açık Alan

Oyun Türü: Sokak Oyunu (Düz ve geniş bir alan)

Katılımcı Sayısı: Grup Oyunu (En az 4 kişi ile oynanır)

Amaç: Oyun başında çizilen çizgi üzerine dizilen aşıkları vurmak.

Terimler:

Çiğ: Aşığın orta bombeli olan kısmının arka tarafı.

Mire: Aşığın çukurlu yan tarafı.

Şek: Aşığın düz olan diğer yan tarafı.

Tög: Aşığın ortası bombeli olan tarafı.

Oyun Malzemeleri (Gereç, materyal): Oyuncu sayısı Aşık Kemiği (Oyuncu başı en az 8’er adet Aşık Kemiği).

Oyun Malzemelerinin Hazırlanışı: Koyun, keçi gibi küçükbaş hayvanların diz kapağındaki aşık kemiği çıkarılır ve haşlanır. Ardından kemikte çukurun olduğu taraf, uca doğru bakır tel sarılarak bir denge unsuru oluşturulur. Böylece oluşturulan aşığa hem estetik bir görünüm kazandırılır, hem de karlı zeminde kayması önlenmiş olur.

Kurallar: Bu oyun erkekler (10 yaş ve üzeri) tarafından oynanmaktadır.

Oyuna İlişkin Genel Kurallar:

– Aşık (Erzurum) – Versiyon 1 oyunu en az 4 kişi ile oynanır.

– Oyun ne kadar kalabalık oyuncu ile oynanırsa o kadar keyifli ve eğlenceli olur.

Aşık (Erzurum) – Versiyon 1 oyunu kazanımları:

• Akıl Yürütme Becerileri
• Algılama Becerisi
• Bağlamsal Düşünme
• Başarıyı Tebrik
• Bir Hareketi Sürdürme (Psikomotor Beceriler)
• Büyük Kas Gelişimi (Fiziksel Beceriler)
• Çeviklik
• Denge (Psikomotor Beceriler)
• Diğer Oyuncuların Duygularını Anlama
• Dikkat
• Dikkati Yoğunlaştırmak (Bilişsel Beceriler)
• Düşünme Becerileri
• El ve Motor Becerileri
• El – Ayak Koordinasyonu (Psikomotor Beceriler)
• El – Göz Koordinasyonu (Psikomotor Beceriler)
• Görsel Algı
• Hareketleri Hızlandırmak
• Hızlı Düşünme
• İletişim Becerileri
• İletişim ve Sosyalleşme (Sosyal ve Dil Becerileri)
• İnce Kas Becerileri (Psikomotor)
• Karar Verme (Bilişsel Beceriler)
• Konsantrasyon (Bilişsel Beceriler)
• Kurallara Uyma (Duyuşsal Beceriler)
• Küçük Kas Gelişimi (Psikomotor Beceriler)
• Mantık Yürütme
• Mesafe Algısı
• Odaklanma
• Otokontrol
• Oyuncuların Birbirleriyle Etkileşim Kurması
• Öz Güven (Duyuşsal Beceriler)
• Paylaşım
• Sabır
• Sıralı Düşünme
• Stratejik Düşünme
• Strateji Geliştirme (Bilişsel Beceriler)
• Tepki Hızı (Psikomotor Beceriler) Gelişimi Destekleme

Oyunun Oynanışı

֍ Öncelikle tüm oyuncular aşıklarını havaya atar ve üste gelen şekle göre oyunun başı seçilir.

֍ Kime “mire” (aşığın çukurlu yan tarafı) gelirse oyuna ilk o başlar.

֍ “Şek” (aşığın düz olan diğer yan tarafı) atan oyuncu ikinci, “tög” (aşığın ortası bombeli olan tarafı) atan oyuncu üçüncü, “çiğ” (aşığın orta bombeli olan kısmının arka tarafı) atan oyuncuysa dördüncü olur.

֍ Ardından aşıklar düz bir zemine dizilir.

֍ Bir adım kadar geriden atış yapılır.

֍ Bu sırayla yapılan atışlar sonunda kim aşıkları vuruyorsa, o vurduğu aşıkları kazanır.

֍ Bu yerdeki aşıklardan herhangi birisi bulunduğu aşık birikintisinden bir karış gibi bir mesafeye kadar dağılma göstermiş ise o, aşık atan kişi tarafından kazanılmış demektir.

֍ Eğer bu dağılan aşıklardan birisi bu mesafeye ulaşmamışsa, atan oyuncu sırasını kaybeder ve sıra iki numaralı “çiğ” atan oyuncuya veya ondan sonra hangi numaralı oyuncu geliyorsa gelir.

֍ Oyun bu döngü ile aynı şekilde yerdeki aşıklar bitene kadar devam eder.

© Oyun Kütüphanesi, 2020.
Her haklı saklıdır.

Oyunun Bilinen Diğer İsimleri:

Alçi: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Asık: Kazakistan

Asyk (Aşık) Sayışmaca: Kazakistan

Aşığ: Azerbaycan

Aşık: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Aşık: Kırgızistan

Aşık: Özbekistan

Aşık: Türkmenistan

Aşık (Erzurum) – Versiyon 1: Türkiye (Erzurum)

Aşık (Gaziantep) – Versiyon 1: Türkiye (Gaziantep)

Aşık (Gaziantep) – Versiyon 2: Türkiye (Gaziantep)

Aşık (Gaziantep) – Versiyon 3: Türkiye (Gaziantep)

Aşık Atuv (Aşık Atma): Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Aşık – Çember: Türkiye (Sivas)

Aşık – Dizme: Türkiye (Sivas)

Aşık Tiyirişüv / Aşık Değdirmece: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Aşuk: Türkiye

Aşşık: Türkiye (Niğde / Çukurkuyu)

Atıp Vurmaç: Türkiye (Gaziantep)

Ben Kişiyim: Türkiye (Gaziantep)

Bindirip Almaç: Türkiye (Gaziantep)

Cärtikäm: Kırgızistan

Çıkıp Oynav: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Çift Aşık: Türkiye (Gaziantep)

Çükö: Kırgızistan

Därtkäm: Kırgızistan

Dättikäm: Kazakistan

Dattikem – Dört Aşık (Därtkem/Tört Aşık): Kırgızistan

Dört Aşık: Türkiye (Gaziantep)

Dört Aşşık: Türkiye (Gaziantep)

Dörtaşık: Azerbaycan

Enekli: Türkiye (Gaziantep)

Fısılı: Türkiye (Gaziantep)

Gärdä / Gärt: Kırgızistan

Geçmeli: Türkiye (Gaziantep)

Gilcidi / Gilcit: Kırgızistan

Gülleli Aşık: Türkiye (Gaziantep)

Hamur Dökmece: Türkiye (Gaziantep)

Han – Biy: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Hıcıp: Türkiye (Gaziantep)

Hillem Gel: Türkiye (Gaziantep)

Hötöt: Türkiye (Gaziantep)

Huna Teşik / Güren: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Kılleyt: Türkiye (Gaziantep)

Koçhar (Koç): Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Kulak Çekmeç: Türkiye (Gaziantep)

Sadra: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Saka / Sakka: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Say Çakmak: Türkiye (Gaziantep)

Sokak Kurmaca: Türkiye (Gaziantep)

Tärtikäm: Kazakistan

Tohana: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Tört Aşık: Kırgızistan

Üç Aşık: Türkiye (Gaziantep)

Vurup Dödürmeç: Türkiye (Gaziantep)

Oyunun Oynadığı Yer: Açık Alan

Oyun Türü: Sokak Oyunu (Düz ve geniş bir alan)

Katılımcı Sayısı: Grup Oyunu (En az 2 kişi ile oynanır)

Amaç: Oyun başında aşıkların herhangi birini devirmek ve aşıkların hepsini toplamak.

Terimler:

Eneke: Ağır olsun diye bakır telle sarılan Aşık Kemiğine verilen ad.

Kemik: Aşık Kemiği.

Oyun Malzemeleri (Gereç, materyal): Oyuncu sayısı Aşık Kemiği (Oyuncu başı en az 8’er adet aşık kemiği).

Oyun Malzemelerinin Hazırlanışı: Koyun, keçi gibi küçükbaş hayvanların diz kapağındaki aşık kemiği çıkarılır ve haşlanır. Ardından bu birkaç aşık kemiğinden iri olan bir tanesinin üst tarafı delinip içine kurşun dökülür. Oyuncak ağır olsun diye de bakır telle sarılır ve bu aşık kemiğine “eneke” denir. Her oyuncu, kendisine ait enekesiyle aşık kemiklerini vurur.

Kurallar: Bu oyun erkekler (8 yaş ve üzeri) tarafından oynanmaktadır.

Oyuna İlişkin Genel Kurallar:

– Aşık (Erzurum) – Versiyon 2 oyunu en az 2 kişi en fazla 6 kişi ile oynanır.

– Oyun ne kadar kalabalık oyuncu ile oynanırsa o kadar keyifli ve eğlenceli olur.

Aşık (Erzurum) – Versiyon 2 oyunu kazanımları:

• Akıl Yürütme Becerileri
• Algılama Becerisi
• Bağlamsal Düşünme
• Başarıyı Tebrik
• Bir Hareketi Sürdürme (Psikomotor Beceriler)
• Büyük Kas Gelişimi (Fiziksel Beceriler)
• Çeviklik
• Denge (Psikomotor Beceriler)
• Diğer Oyuncuların Duygularını Anlama
• Dikkat
• Dikkati Yoğunlaştırmak (Bilişsel Beceriler)
• Düşünme Becerileri
• El ve Motor Becerileri
• El – Ayak Koordinasyonu (Psikomotor Beceriler)
• El – Göz Koordinasyonu (Psikomotor Beceriler)
• Görsel Algı
• Hareketleri Hızlandırmak
• Hızlı Düşünme
• İletişim Becerileri
• İletişim ve Sosyalleşme (Sosyal ve Dil Becerileri)
• İnce Kas Becerileri (Psikomotor)
• Karar Verme (Bilişsel Beceriler)
• Konsantrasyon (Bilişsel Beceriler)
• Kurallara Uyma (Duyuşsal Beceriler)
• Küçük Kas Gelişimi (Psikomotor Beceriler)
• Mantık Yürütme
• Mesafe Algısı
• Odaklanma
• Otokontrol
• Oyuncuların Birbirleriyle Etkileşim Kurması
• Öz Güven (Duyuşsal Beceriler)
• Paylaşım
• Sabır
• Sıralı Düşünme
• Stratejik Düşünme
• Strateji Geliştirme (Bilişsel Beceriler)
• Tepki Hızı (Psikomotor Beceriler) Gelişimi Destekleme

Oyunun Oynanışı

֍ Öncelikle tüm oyuncular aşıklarını havaya atar ve üste gelen şekle göre oyunun başı seçilir.

֍ Aşık oyununda öncelikle aşıklar 1,5 – 2 metrelik bir mesafeye konur.

֍ Oyunda amaç, aşıkların herhangi birini devirmektir.

֍ Oyuna, “Birinciyim” diyen başlar.

֍ Devirdiği her aşığı alma hakkına sahip olan oyuncu, deviremediği takdirde sırayı diğer oyuncuya kaptırır.

֍ Oyun böyle devam eder ve aşıkların hepsini ilk kim toplarsa oyunda kazanan o olur.

֍ Kaybeden oyuncunun cezası, rakip/rakiplerine kaptırdığı aşık kemikleridir.

֍ Sahip olduğu tüm aşıkları kaybeden oyuncu, bazen de enekesine karşılık oynayabilir.

֍ Bu istekte bulunan oyuncunun enekesi diğer oyuncular tarafından beğenilen bir enekeyse, onun uğruna da oyun oynanabilir.

֍ Oyun bu döngü ile aynı şekilde devam edip gider.

© Oyun Kütüphanesi, 2020.
Her haklı saklıdır.

Gaziantep ve yöresinde geçmişten kalan on dokuz çeşit aşık oyunu olduğu bilinmekle beraber günümüzde bunların içinden sadece birkaç tanesi halen oynanır durumdadır.

Oyunun Bilinen Diğer İsimleri:

Alçi: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Asık: Kazakistan

Asyk (Aşık) Sayışmaca: Kazakistan

Aşığ: Azerbaycan

Aşık: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Aşık: Kırgızistan

Aşık: Özbekistan

Aşık: Türkmenistan

Aşık (Erzurum) – Versiyon 1: Türkiye (Erzurum)

Aşık (Erzurum) – Versiyon 2: Türkiye (Erzurum)

Aşık (Gaziantep) – Versiyon 2: Türkiye (Gaziantep)

Aşık (Gaziantep) Versiyon 3: Türkiye (Gaziantep)

Aşık Atuv (Aşık Atma): Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Aşık – Çember: Türkiye (Sivas)

Aşık – Dizme: Türkiye (Sivas)

Aşık Tiyirişüv / Aşık Değdirmece: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Aşuk: Türkiye

Aşşık: Türkiye (Niğde / Çukurkuyu)

Atıp Vurmaç: Türkiye (Gaziantep)

Ben Kişiyim: Türkiye (Gaziantep)

Bindirip Almaç: Türkiye (Gaziantep)

Cärtikäm: Kırgızistan

Çıkıp Oynav: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Çift Aşık: Türkiye (Gaziantep)

Çükö: Kırgızistan

Därtkäm: Kırgızistan

Dättikäm: Kazakistan

Dattikem – Dört Aşık (Därtkem / Tört Aşık): Kırgızistan

Dört Aşık: Türkiye (Gaziantep)

Dört Aşşık: Türkiye (Gaziantep)

Dörtaşık: Azerbaycan

Enekli: Türkiye (Gaziantep)

Fısılı: Türkiye (Gaziantep)

Gärdä / Gärt: Kırgızistan

Geçmeli: Türkiye (Gaziantep)

Gilcidi / Gilcit: Kırgızistan

Gülleli Aşık: Türkiye (Gaziantep)

Hamur Dökmece: Türkiye (Gaziantep)

Han – Biy: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Hıcıp: Türkiye (Gaziantep)

Hillem Gel: Türkiye (Gaziantep)

Hötöt: Türkiye (Gaziantep)

Huna Teşik / Güren: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Kılleyt: Türkiye (Gaziantep)

Koçhar (Koç): Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Kulak Çekmeç: Türkiye (Gaziantep)

Sadra: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Saka / Sakka: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Say Çakmak: Türkiye (Gaziantep)

Sokak Kurmaca: Türkiye (Gaziantep)

Tärtikäm: Kazakistan

Tohana: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Tört Aşık: Kırgızistan

Üç Aşık: Türkiye (Gaziantep)

Vurup Dödürmeç: Türkiye (Gaziantep)

Oyunun Oynadığı Yer: Açık Alan

Oyun Türü: Sokak Oyunu (Düz ve geniş bir alan)

Katılımcı Sayısı: Grup Oyunu (En az 2 kişi ile oynanır)

Amaç: Oyun başında iç içe çizilen iki daire içindeki aşıkları daire dışına çıkartmak.

Terimler:

Oyun Malzemeleri (Gereç, materyal): Oyuncu sayısı Aşık Kemiği (Oyuncu başı en az 8’er adet aşık kemiği).

Oyun Malzemelerinin Hazırlanışı: Koyun, keçi gibi küçükbaş hayvanların diz kapağındaki aşık kemiği çıkarılır ve haşlanır. Ardından kemikte çukurun olduğu taraf, uca doğru bakır tel sarılarak bir denge unsuru oluşturulur. Böylece oluşturulan aşığa hem estetik bir görünüm kazandırılır, hem de karlı zeminde kayması önlenmiş olur.

Kurallar: Bu oyun erkekler (10 yaş ve üzeri) tarafından oynanmaktadır.

Oyuna İlişkin Genel Kurallar:

– Aşık (Gaziantep) – Versiyon 1 oyunu en az 2 kişi ile oynanır.

– Oyun ne kadar kalabalık oyuncu ile oynanırsa o kadar keyifli ve eğlenceli olur.

Aşık (Gaziantep) – Versiyon 1 oyunu kazanımları:

• Akıl Yürütme Becerileri
• Algılama Becerisi
• Bağlamsal Düşünme
• Başarıyı Tebrik
• Bir Hareketi Sürdürme (Psikomotor Beceriler)
• Büyük Kas Gelişimi (Fiziksel Beceriler)
• Çeviklik
• Denge (Psikomotor Beceriler)
• Diğer Oyuncuların Duygularını Anlama
• Dikkat
• Dikkati Yoğunlaştırmak (Bilişsel Beceriler)
• Düşünme Becerileri
• El ve Motor Becerileri
• El – Ayak Koordinasyonu (Psikomotor Beceriler)
• El – Göz Koordinasyonu (Psikomotor Beceriler)
• Görsel Algı
• Hareketleri Hızlandırmak
• Hızlı Düşünme
• İletişim Becerileri
• İletişim ve Sosyalleşme (Sosyal ve Dil Becerileri)
• İnce Kas Becerileri (Psikomotor)
• Karar Verme (Bilişsel Beceriler)
• Konsantrasyon (Bilişsel Beceriler)
• Kurallara Uyma (Duyuşsal Beceriler)
• Küçük Kas Gelişimi (Psikomotor Beceriler)
• Mantık Yürütme
• Mesafe Algısı
• Odaklanma
• Otokontrol
• Oyuncuların Birbirleriyle Etkileşim Kurması
• Öz Güven (Duyuşsal Beceriler)
• Paylaşım
• Sabır
• Sıralı Düşünme
• Stratejik Düşünme
• Strateji Geliştirme (Bilişsel Beceriler)
• Tepki Hızı (Psikomotor Beceriler) Gelişimi Destekleme

Oyunun Oynanışı

֍ Oyuna başlamadan önce iç içe iki daire çizilir ve oyuncular aşıklarını içteki daireye diker.

֍ Ardından oyuna kimin başlayacağına karar vermek için yazı tura atılır ve bilen oyuncu, oyunda ilk atışı yapmaya hak kazanır.

֍ Oyuncunun atış yaptığı yer, daireye belli bir mesafe uzaklığındaki çizgidir.

֍ Oyuncu, yaptığı atışla dairenin içindeki aşıklardan en az birini daire dışına çıkarmalıdır.

֍ Aşıkları vursa dahi eğer aşıklar dairenin dışına çıkmazsa oyun sırası rakip oyuncuya geçer.

֍ Rakip oyuncu da bu avantajdan istifade ederek oyuna istediği yerden başlar.

֍ Rakip oyuncu eğer vurduğu aşıkları dairenin dışına çıkarabilirse, oyunu kazanmış olur.

֍ Ayrıca dışarı çıkardığı aşıklar da ona ait duruma gelir.

֍ Oyun bu döngü ile aynı şekilde devam edip gider.

© Oyun Kütüphanesi, 2020.
Her haklı saklıdır.

Gaziantep ve yöresinde geçmişten kalan on dokuz çeşit aşık oyunu olduğu bilinmekle beraber günümüzde bunların içinden sadece birkaç tanesi halen oynanır durumdadır.

Oyunun Bilinen Diğer İsimleri:

Alçi: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Asık: Kazakistan

Asyk (Aşık) Sayışmaca: Kazakistan

Aşığ: Azerbaycan

Aşık: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Aşık: Kırgızistan

Aşık: Özbekistan

Aşık: Türkmenistan

Aşık (Erzurum) – Versiyon 1: Türkiye (Erzurum)

Aşık (Erzurum) – Versiyon 2: Türkiye (Erzurum)

Aşık (Gaziantep) – Versiyon 1: Türkiye (Gaziantep)

Aşık (Gaziantep) – Versiyon 3: Türkiye (Gaziantep)

Aşık Atuv (Aşık Atma): Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Aşık – Çember: Türkiye (Sivas)

Aşık – Dizme: Türkiye (Sivas)

Aşık Tiyirişüv / Aşık Değdirmece: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Aşuk: Türkiye

Aşşık: Türkiye (Niğde / Çukurkuyu)

Atıp Vurmaç: Türkiye (Gaziantep)

Ben Kişiyim: Türkiye (Gaziantep)

Bindirip Almaç: Türkiye (Gaziantep)

Cärtikäm: Kırgızistan

Çıkıp Oynav: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Çift Aşık: Türkiye (Gaziantep)

Çükö: Kırgızistan

Därtkäm: Kırgızistan

Dättikäm: Kazakistan

Dattikem – Dört Aşık (Därtkem / Tört Aşık): Kırgızistan

Dört Aşık: Türkiye (Gaziantep)

Dört Aşşık: Türkiye (Gaziantep)

Dörtaşık: Azerbaycan

Enekli: Türkiye (Gaziantep)

Fısılı: Türkiye (Gaziantep)

Gärdä / Gärt: Kırgızistan

Geçmeli: Türkiye (Gaziantep)

Gilcidi / Gilcit: Kırgızistan

Gülleli Aşık: Türkiye (Gaziantep)

Hamur Dökmece: Türkiye (Gaziantep)

Han – Biy: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Hıcıp: Türkiye (Gaziantep)

Hillem Gel: Türkiye (Gaziantep)

Hötöt: Türkiye (Gaziantep)

Huna Teşik / Güren: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Kılleyt: Türkiye (Gaziantep)

Koçhar (Koç): Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Kulak Çekmeç: Türkiye (Gaziantep)

Sadra: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Saka / Sakka: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Say Çakmak: Türkiye (Gaziantep)

Sokak Kurmaca: Türkiye (Gaziantep)

Tärtikäm: Kazakistan

Tohana: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Tört Aşık: Kırgızistan

Üç Aşık: Türkiye (Gaziantep)

Vurup Dödürmeç: Türkiye (Gaziantep)

Oyunun Oynadığı Yer: Açık Alan

Oyun Türü: Sokak Oyunu (Düz ve geniş bir alan)

Katılımcı Sayısı: Grup Oyunu (En az 2 kişi ile oynanır)

Amaç: Oyun başında iç içe çizilen iki daire içindeki aşıkları daire dışına çıkartmak.

Terimler:

Damak: Aşığın Say ve Kıt istikametindeki sivri uçlara verilen ad.

Kıt: Aşığın zeminde yatık vaziyette kalmışsa çukur tarafının tersine verilen ad.

Say: Aşığın zeminde yatık vaziyette kalmışsa çukur tarafına verilen ad.

Şak Aşığı: Vurucu olan aşığa (koç bacağından alınır ve ağır olsun diye de içi oyularak bu oyuğa kurşun dökülür) verilen ad. Daire içindeki aşıkları vuracak olan vurucu aşık ise koç bacağından alınır ve ağır olsun diye de içi oyularak bu oyuğa kurşun dökülür. Bu vurucu olan aşık “şak” diye de adlandırılır.

Zıda: Toprak veya kağıt üstüne çizilen daireye (50 cm çapında) verilen ad.

Oyun Malzemeleri (Gereç, materyal): Oyuncu sayısı Aşık Kemiği (Oyuncu başı en az 10’ar adet aşık kemiği) ve birer adet Şak Aşığı.

Oyun Malzemelerinin Hazırlanışı: Oyunun aşık kemiğinden yapılan iki ana malzemesi vardır. Daire içinde vurulacak olan aşıklar koyun veya keçilerin arka bacaklarında bulunan ve aşık adı verilen dört yüzlü bir kemikten elde edilir. Temizlenen bu kemikler bitkilerden elde edilen kök boyalarla boyanır, süslenir ve oyuna hazır hale getirilir. Daire içindeki aşıkları vuracak olan vurucu aşık ise koç bacağından alınır ve ağır olsun diye de içi oyularak bu oyuğa kurşun dökülür. Bu vurucu olan aşık “şak” diye de adlandırılır.

Kurallar: Bu oyun erkekler (10 yaş ve üzeri) tarafından oynanmaktadır.

Oyuna İlişkin Genel Kurallar:

Aslında geçmişi çok eskilere dayanan tarihi bir Türk oyunudur. “Aşık atmak” deyimi de bu oyundan gelmektedir. Aşık kemiğinin oyun zeminine atıldığında farklı duruş hallerine değişik isimler verilmiştir. Zeminde yatık vaziyette kalmışsa çukur tarafına “say”, ters tarafına “kıt” denir. Kıt veya sayın istikametindeki sivri uçlara “damak” denir. Üzerinde et parçası kalmış aşıklara “etli”, bir tarafı hafifçe yenmiş, aşınmış olanına “kel” veya “yirik”, say ve kıt taraflarının çukurluğu ve tümsekliği kaybolmaya yüz tutmuş olanına “killah, kilban, kildir, lillah, lilbah,lildir” gibi isimler verilir. Kabaca bir kibrit kutusuna da benzetilebilecek olan aşıkların yüzeylerine “cik (cuk)“, “tök (tok)”, “öpen (allı)”, “alşı (kazak)” gibi isimler de verilmiştir. Gaziantep’te aşık oyunlarının daha çok Tabakhane, Yazıcık, Şehreküstü gibi semtlerde oynandığı bilinmektedir.

– Aşık (Gaziantep) – Versiyon 2 oyunu en az 2 kişi ile oynanır.

– Oyun ne kadar kalabalık oyuncu ile oynanırsa o kadar keyifli ve eğlenceli olur.

Aşık (Gaziantep) – Versiyon 2 oyunu kazanımları:

• Akıl Yürütme Becerileri
• Algılama Becerisi
• Bağlamsal Düşünme
• Başarıyı Tebrik
• Bir Hareketi Sürdürme (Psikomotor Beceriler)
• Büyük Kas Gelişimi (Fiziksel Beceriler)
• Çeviklik
• Denge (Psikomotor Beceriler)
• Diğer Oyuncuların Duygularını Anlama
• Dikkat
• Dikkati Yoğunlaştırmak (Bilişsel Beceriler)
• Düşünme Becerileri
• El ve Motor Becerileri
• El – Ayak Koordinasyonu (Psikomotor Beceriler)
• El – Göz Koordinasyonu (Psikomotor Beceriler)
• Görsel Algı
• Hareketleri Hızlandırmak
• Hızlı Düşünme
• İletişim Becerileri
• İletişim ve Sosyalleşme (Sosyal ve Dil Becerileri)
• İnce Kas Becerileri (Psikomotor)
• Karar Verme (Bilişsel Beceriler)
• Konsantrasyon (Bilişsel Beceriler)
• Kurallara Uyma (Duyuşsal Beceriler)
• Küçük Kas Gelişimi (Psikomotor Beceriler)
• Mantık Yürütme
• Mesafe Algısı
• Odaklanma
• Otokontrol
• Oyuncuların Birbirleriyle Etkileşim Kurması
• Öz Güven (Duyuşsal Beceriler)
• Paylaşım
• Sabır
• Sıralı Düşünme
• Stratejik Düşünme
• Strateji Geliştirme (Bilişsel Beceriler)
• Tepki Hızı (Psikomotor Beceriler) Gelişimi Destekleme

Oyunun Oynanışı

֍ En az 2 kişiyle oynanan Aşık Oyunu, isteğe göre daha fazla kişiyle de oynanabilir.

֍ İlk atışı yapacak oyuncu ve oyun sırası Sayışma Tekerlemesi yöntemi ile önceden belirlenir.

֍ Toprak veya kağıt üstüne 50 cm çapında “zıda” adı verilen bir daire çizilir.

֍ Daire ve dairenin çapına atış mesafesine paralel olarak oyuncular sırasıyla aşık kemiklerini dizerler.

֍ Kura ile oyuna başlamaya hak kazanan oyuncu yaklaşık 2 – 3 metre mesafeden bu dairedeki aşık kemiklerinden birini veya bir vuruşta bir kaçını daire dışına çıkarmaya çalışır.

֍ Dışarı çıkan aşıklar atışı yapan oyuncunun olur.

֍ Atışını ıskalayan oyuncu atış hakkını kaybeder.

֍ Sırası gelen oyuncu oyuna aynı şekilde devam eder.

© Oyun Kütüphanesi, 2020.
Her haklı saklıdır.

Gaziantep ve yöresinde geçmişten kalan on dokuz çeşit aşık oyunu olduğu bilinmekle beraber günümüzde bunların içinden sadece birkaç tanesi halen oynanır durumdadır.

Oyunun Bilinen Diğer İsimleri:

Alçi: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Asık: Kazakistan

Asyk (Aşık) Sayışmaca: Kazakistan

Aşığ: Azerbaycan

Aşık: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Aşık: Kırgızistan

Aşık: Özbekistan

Aşık: Türkmenistan

Aşık (Erzurum) – Versiyon 1: Türkiye (Erzurum)

Aşık (Erzurum) – Versiyon 2: Türkiye (Erzurum)

Aşık (Gaziantep) – Versiyon 1: Türkiye (Gaziantep)

Aşık (Gaziantep) – Versiyon 2: Türkiye (Gaziantep)

Aşık Atuv (Aşık Atma): Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Aşık – Çember: Türkiye (Sivas)

Aşık – Dizme: Türkiye (Sivas)

Aşık Tiyirişüv / Aşık Değdirmece: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Aşuk: Türkiye

Aşşık: Türkiye (Niğde / Çukurkuyu)

Atıp Vurmaç: Türkiye (Gaziantep)

Ben Kişiyim: Türkiye (Gaziantep)

Bindirip Almaç: Türkiye (Gaziantep)

Cärtikäm: Kırgızistan

Çıkıp Oynav: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Çift Aşık: Türkiye (Gaziantep)

Çükö: Kırgızistan

Därtkäm: Kırgızistan

Dättikäm: Kazakistan

Dattikem – Dört Aşık (Därtkem / Tört Aşık): Kırgızistan

Dört Aşık: Türkiye (Gaziantep)

Dört Aşşık: Türkiye (Gaziantep)

Dörtaşık: Azerbaycan

Enekli: Türkiye (Gaziantep)

Fısılı: Türkiye (Gaziantep)

Gärdä / Gärt: Kırgızistan

Geçmeli: Türkiye (Gaziantep)

Gilcidi / Gilcit: Kırgızistan

Gülleli Aşık: Türkiye (Gaziantep)

Hamur Dökmece: Türkiye (Gaziantep)

Han – Biy: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Hıcıp: Türkiye (Gaziantep)

Hillem Gel: Türkiye (Gaziantep)

Hötöt: Türkiye (Gaziantep)

Huna Teşik / Güren: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Kılleyt: Türkiye (Gaziantep)

Koçhar (Koç): Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Kulak Çekmeç: Türkiye (Gaziantep)

Sadra: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Saka / Sakka: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Say Çakmak: Türkiye (Gaziantep)

Sokak Kurmaca: Türkiye (Gaziantep)

Tärtikäm: Kazakistan

Tohana: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Tört Aşık: Kırgızistan

Üç Aşık: Türkiye (Gaziantep)

Vurup Dödürmeç: Türkiye (Gaziantep)

Oyunun Oynadığı Yer: Açık Alan

Oyun Türü: Sokak Oyunu (Düz ve geniş bir alan)

Katılımcı Sayısı: Grup Oyunu (En az 2 kişi ile oynanır)

Amaç: Oyun başında iç içe çizilen iki daire içindeki aşıkları daire dışına çıkartmak.

Terimler:

Aşık: Koyun ve keçilerin arka ayaklarında ki diz kapaklarında birer adet bulunan dört köşeli kemiklere verilen ad.

Taç Aşık: Sakka; kurşun ya da kalay dökülerek ağırlaştırılmış aşık kemiği.

Tuç: Dairenin içerisine atılacak olan ağır (sarı tunçtan döküme batırılan ve eritilerek oluşturulan bir adet demir ya da kurşundan yapılır) aşık kemiğine verilen ad.

Oyun Malzemeleri (Gereç, materyal): Oyuncu sayısı Aşık Kemiği (Oyuncu başı en az 20’şer adet aşık kemiği) ve birer adet Taç Aşık.

Takım oyununda 51 tane Aşık Kemiği ve birer adet Taç Aşık.

Kurallar: Bu oyun erkekler (10 yaş ve üzeri) tarafından oynanmaktadır.

Oyuna İlişkin Genel Kurallar:

– Genellikle erkeklerin oynadığı bir oyun olup kızlar ve erkekler karışık da oynayabilirler.

– Eski şamanlarda da görülen aşık kemiği oyunu farklı coğrafi konumlarda da şekillenerek günümüze kadar aktarılmıştır. Falcılığın yanı sıra, bir oyun olarak da kullanıldığı düşünülen aşık kemiklerinin ilk örneklerine Konya Çatalhöyük, Neolitik Dönem ve Geç Hitit Uygarlığı krallıklarından Karkamış yani Gaziantep’te rastlanmıştır. Bunun yanı sıra Kahramanmaraş’ta yapılan kazılarda da yine bu kemiklere ulaşılmıştır. Yunan ve Roma dönemlerinde yer alan yazılı belgelerde aşık kemiği oyunun yer alması ve kurallarından söz edilmiş olması yine bu oyunun çok eski tarihlere dayanması ve birçok toplum kültüründe yer almış olması bakımından değerli görülmektedir.

– Aşık koyun ve keçilerin arka ayaklarında ki diz kapaklarında birer adet bulunan dört köşeli kemiklere “aşık” adı verilir. Aşıkların 2 – 3 yıl kullanım süresi vardır.

– Taç Aşık, küçük aşıktan daha büyük ya da daha ağır olmalıdır (sakka; kurşun ya da kalay dökülerek ağırlaştırılmış aşık kemiği).

– Aşık (Gaziantep) – Versiyon 3 oyunu en az 2 kişi ile oynanır.

– Oyun ne kadar kalabalık oyuncu ile oynanırsa o kadar keyifli ve eğlenceli olur.

Aşık (Gaziantep) – Versiyon 3 oyunu kazanımları:

• Akıl Yürütme Becerileri
• Algılama Becerisi
• Bağlamsal Düşünme
• Başarıyı Tebrik
• Bir Hareketi Sürdürme (Psikomotor Beceriler)
• Büyük Kas Gelişimi (Fiziksel Beceriler)
• Çeviklik
• Denge (Psikomotor Beceriler)
• Diğer Oyuncuların Duygularını Anlama
• Dikkat
• Dikkati Yoğunlaştırmak (Bilişsel Beceriler)
• Düşünme Becerileri
• El ve Motor Becerileri
• El – Ayak Koordinasyonu (Psikomotor Beceriler)
• El – Göz Koordinasyonu (Psikomotor Beceriler)
• Görsel Algı
• Hareketleri Hızlandırmak
• Hızlı Düşünme
• İletişim Becerileri
• İletişim ve Sosyalleşme (Sosyal ve Dil Becerileri)
• İnce Kas Becerileri (Psikomotor)
• Karar Verme (Bilişsel Beceriler)
• Konsantrasyon (Bilişsel Beceriler)
• Kurallara Uyma (Duyuşsal Beceriler)
• Küçük Kas Gelişimi (Psikomotor Beceriler)
• Mantık Yürütme
• Mesafe Algısı
• Odaklanma
• Otokontrol
• Oyuncuların Birbirleriyle Etkileşim Kurması
• Öz Güven (Duyuşsal Beceriler)
• Paylaşım
• Sabır
• Sıralı Düşünme
• Stratejik Düşünme
• Strateji Geliştirme (Bilişsel Beceriler)
• Tepki Hızı (Psikomotor Beceriler) Gelişimi Destekleme

Oyunun Oynanışı

֍ En az 2 kişi ile oynanır.

֍ Takım olarak oynandığında ise 4 + 4 olmak üzere toplam 8 kişi ile de oynanabilir.

֍ Genellikle oyuncu sayıları çifttir.

֍ Oyuna başlayanın belirlenmesi için aşık kemiği havaya atılır ve o an oyuncular “çik” veya “say” diye bağırırlar.

֍ Aşık yere düşünce say (tök) ya da çik gelme durumuna göre oyuncuların sıralaması belirlenir.

֍ İç içe biri büyük diğeri küçük olmak üzere oyun oynanan yere iki daire çizilir.

֍ Çizilen büyük daire 1,5 metre çapında, küçüğü ise onun yarısı kadar olur.

֍ Çizilen daireye 2 metre uzaklıkta ya da aşıkların rastgele olarak dizildiği küçük daireye 3 – 5 metre uzaklıkta enine bir çizgi çizilir.

֍ Oyuncular daire içerisine atacakları “tuç” diğer aşık kemiklerinden farklı olarak daha ağır olmalıdır.

֍ Aşık kemiği işaret parmağa ilek, yukarı tök, aşağı çik, dobucı ise baş parmağa gelecek biçimde tutulur.

֍ Büyük dairenin dışında bulunan oyuncular küçük dairedeki aşıkları çıkarmak amacıyla aşıklarını fırlatırlar.

֍ Oyuncu yaptığı atışla dairenin içindeki aşıklardan en az birisini daire dışına çıkarmalıdır.

֍ Aşıkları vurduğu halde daire dışına çıkaramazsa sıra diğer oyuncuya geçer.

֍ Aşıklar büyük daireden çıkarılmalıdır.

֍ Büyük daire ile küçük daire arasında kalan aşıklar tekrar küçük dairenin içerisine konulur.

֍ Büyük dairenin dışına en az bir aşık çıkarılmalıdır.

֍ Büyük dairenin dışına kim aşığı çıkartmışsa o oyuncu küçük daireden çıkarılan diğer aşıkları hemen toplar ve alır.

֍ Eğer almazsa hemen diğer oyucu onları alır ve sıra başkasına geçer.

֍ Oyun tüm aşıkların tamamı oyuncular tarafından kazanıldığında son bulur.

֍ Aşık kemiklerini vuramayan oyuncu oyun dışına çıkarılır.

֍ Bu oyunculara oyun sonunda kazananı 10 metre sırtında taşıma cezası verilir.

֍ Kazanan oyunculara ise aşık kemikleri ödül olarak verilir.

֍Oyun aynı şekilde devam edip gider.

Aşık oyunu Takım olarak oynandığında

֍ Takım olarak oynanan aşık kemiği oyununda daire içerisinden en çok aşık çıkaran takım oyunu kazanmaktadır.

֍ Takım oyununda dairenin içine 51 tane aşık dizilir.

֍ Dörder kişilik iki takım oyuna başlar.

֍ 26 aşığı ilk daireden çıkaran takım oyunu kazanır.

֍ Oyuna başlama şekli farklılık gösterebilmektedir ve aşık kemiği yerine bozuk para ile yazı – tura atarak da başlanabilir.

֍ Oyuna başlama sırası kısa – uzun çöp çekilerek de belirlenebilir.

֍ Oyuna başlayacak kişinin belirlenmesinde bir oyuncu eline küçük bir taş alır ve sağ ya da sol elinin avucunun içinde diğer oyuncuların göremeyeceği şekilde saklar. Tahminde bulunan oyunculardan hangisi taşı bulursa o kişi oyuna başlar.

֍ Oyuncular arasında oyunu iyi bilen birisi olduğunda atış avantajı onundur ve ilk atışı yapmaya hak kazanır. Ancak daire içinden aşığı çıkaramazsa rakip oyuncu istediği yerden aşığı daireye atma hakkına sahip olur. Yalnız sadece aynı mesafeden istediği yerden aşığı atabilir.

֍ Dairenin içerisine atılacak olan ağır aşık kemiği “tuç”, sarı tunçtan döküme batırılan ve eritilerek oluşturulan bir adet demir ya da kurşundan yapılan aşıktır.

֍ Oyuncunun aşığı inek ya da dananın ayağından da olabilir. Ve oyuncunun atış yapacağı aşığını tunç ya da demirden yapmasına böylelikle gerek kalmaz.

© Oyun Kütüphanesi, 2020.
Her haklı saklıdır.

Aşık oyunu, tarihi bir Türk oyunu olarak kabul edilir. Oyunu ne zaman, nerede çıktığı bilinmemektedir. Çok eski zamanlardan günümüze Türk halklarının yaşadığı coğrafyalarda çocuklar başta olmak üzere her yaş gurubu tarafından yaygın oynanan kurallı bir oyundur. Oyunun yanı sıra bir çok halkta aşık kemiğini fal, kumar, müzik aleti parçası içinde kullanıldığına şahit olmaktayız.

Günümüzde oyun türü yönünden en zengin oynayanlar Türkistan’da (Orta Asya): Kazaklar, Kırgızlar, Türkmenler, Özbekler, Karakalpaklar; Rusya Federasyonu’na bağlı Sibirya coğrafyasında: Altay, Tuva, Hakas, Televit, Başkut ve Tatarlar; Kafkasya’da: Karaçay-Malkarlar, Kumuklar, Nogaylar; Afganistan’da: Özbekler ve Kazaklar; İran’da: Horasan Türkleri/Kaşgaylar, Güney Azerbaycanlılar, Ortadoğu’da; Suriyeli ve Iraklı Türkmenler, Balkanlar’da: Bulgaristan Türkleri, Romanya Tatarları ayrıca, Anadolu’nun birçok bölgesinde aşık oyunlarının oynandığı bilinmektedir.

Türk halklarının yayıldığı coğrafyalarda Türklerin etki ettiği halklarında aşık oyununu oynadıkları aşikardır. Türk Dünyasında Aşık oyununa, Türkiye’de Aşık veya Aşuk, Azerbaycan’da Aşığ, Kazakistan’da Asık, Kırgızistan’da Aşık, Çükö, Özbekistan’da Aşık, Türkmenistan’da Aşık, Karaçay-Malkarlar’da Aşık denir.

Aşık kemiği, koyunların ve keçilerin arka bacaklarında bulunan, dört yüzü olan bir hayvan eklem kemiğidir.

Oyunun Bilinen Diğer İsimleri:

Alçi: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Asık: Kazakistan

Asyk (Aşık) Sayışmaca: Kazakistan

Aşığ: Azerbaycan

Aşık: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Aşık: Kırgızistan

Aşık: Özbekistan

Aşık: Türkmenistan

Aşık (Erzurum) – Versiyon 1: Türkiye (Erzurum)

Aşık (Erzurum) – Versiyon 2: Türkiye (Erzurum)

Aşık (Gaziantep) – Versiyon 1: Türkiye (Gaziantep)

Aşık (Gaziantep) – Versiyon 2: Türkiye (Gaziantep)

Aşık (Gaziantep) – Versiyon 3: Türkiye (Gaziantep)

Aşık – Çember: Türkiye (Sivas)

Aşık – Dizme: Türkiye (Sivas)

Aşık Tiyirişüv / Aşık Değdirmece: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Aşşık: Türkiye (Niğde / Çukurkuyu)

Aşuk: Türkiye

Atıp Vurmaç: Türkiye (Gaziantep)

Ben Kişiyim: Türkiye (Gaziantep)

Bindirip Almaç: Türkiye (Gaziantep)

Cärtikäm: Kırgızistan

Çıkıp Oynav: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Çift Aşık: Türkiye (Gaziantep)

Çükö: Kırgızistan

Därtkäm: Kırgızistan

Dättikäm: Kazakistan

Dattikem – Dört Aşık (Därtkem / Tört Aşık): Kırgızistan

Dört Aşık: Türkiye (Gaziantep)

Dört Aşşık: Türkiye (Gaziantep)

Dörtaşık: Azerbaycan

Enekli: Türkiye (Gaziantep)

Fısılı: Türkiye (Gaziantep)

Gärdä / Gärt: Kırgızistan

Geçmeli: Türkiye (Gaziantep)

Gilcidi / Gilcit: Kırgızistan

Gülleli Aşık: Türkiye (Gaziantep)

Hamur Dökmece: Türkiye (Gaziantep)

Han – Biy: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Hıcıp: Türkiye (Gaziantep)

Hillem Gel: Türkiye (Gaziantep)

Hötöt: Türkiye (Gaziantep)

Huna Teşik / Güren: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Kılleyt: Türkiye (Gaziantep)

Koçhar (Koç): Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Kulak Çekmeç: Türkiye (Gaziantep)

Sadra: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Saka / Sakka: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Say Çakmak: Türkiye (Gaziantep)

Sokak Kurmaca: Türkiye (Gaziantep)

Tärtikäm: Kazakistan

Tohana: Kafkasya (Karaçay-Malkarlar)

Tört Aşık: Kırgızistan

Üç Aşık: Türkiye (Gaziantep)

Vurup Dödürmeç: Türkiye (Gaziantep)

Oyunun Oynadığı Yer: Kapalı Alan

Oyun Türü: Oda Oyunu

Katılımcı Sayısı: Grup Oyunu (En az 2 kişi ile oynanır)

Amaç: Rakip oyuncuya ait tüm aşıkları kazanmak.

Terimler:

Alçı: En büyük aşık taşına verilen ad.

Aşığın Alçı Düşsün: Oyuncuların birbirlerine şans dilemek için kullandıkları söz.

Cuğutur (Eneke/Sakka/Saka): Oyuncunun atarken kullandığı boyanmış, delip içine kurşun dökülmüş aşığa verilen ad.

Koçhar: Oyuncunun atarken kullandığı boyanmış, delip içine kurşun dökülmüş aşığa verilen ad.

Şobura: Boynuz

Oyun Malzemeleri (Gereç, materyal): Her oyuncuya eşit miktarda Aşık.

Kurallar: Bu oyun erkekler (6 yaş ve üzeri) tarafından oynanmaktadır.

Oyuna İlişkin Genel Kurallar:

– Türk tabiiyetinden gelen ve Kıpçak Türkçesi konuşan Karaçay-Malkarlar fiziki olarak dağlık bölgelerde yaşayan bir halktır. Geçmiş dönemlerde iletişim ve toplumsal ortamların çok gelişmediği dönemlerde bir iletişim aracıydı.

– Karaçay-Malkarlarda aşık oyununun tüm dönemlerdeki en önemli rolü şüphesiz nesiller arasındaki iletişimi sağlaması olmuştur. Kimi aşık oyunlarında evin büyüğünün çocuklar veya gençlerle eşleşerek oynaması tercih edilir. Bundaki gerekçe aşık oyunu vasıtasıyla nesiller arasında iletişim kurma, onların hayat tecrübelerini çocuklar ve gençlere anlatması için bir fırsat yaratmasıdır. Destanlarımız, atasözlerimiz, deyimlerimize kadar sinmiş bu oyunda büyükler küçük oyunculara “Aşığın alçı düşsün” diyerek şans diler. Aşığın öncelikli duruşuna göre “alçı” en büyük taşa verilen ismidir. Bu yüzden “aşığın şans getirsin” anlamında söylenir diyebiliriz…

– Aşık oynarken, yaşlılar çocuklara hikayeler anlatır, ahlak ve sözlü edebiyat (hikaye, masal, atasözleri ve deyimleri vb.) birikimlerini aktarırlar. Kuşaklar arası bu yakınlaşma aşık oyununu çok sevilen ve eğlenceli bir oyun haline getiriyordu. Aşıklar toplandıktan sonra kök boyalar veya kına ile boyanır.

– Karaçay-Malkarlarda aşık oyunun birçok türü vardır. Huna Teşik/ Güren oyun (Delik Duvar/Daire-Yuvarlak oyunu), Aşık Atuv (Aşık Atma), Aşık Tiyirişüv (Aşık Değdirmece), Han-Biy Oyunu (Han-Bey atma oyunu), Koçhar (Koç), Çıkıp Oynav (Çıkararak oynamak), Tohana, Sadra oyun, Alçi oyun, Saka/Sakka oyun vb. Oyunların adları ve kuralları Karaçay-Malkarlıların yaşadığı yerlere göre değişiklik gösterebilmektedir. Kimi aşıklar boyanarak, kimileri delip içine kurşun dökerek kullanılmaktadır. İçi delinerek, kurşun dökülen atıcının aşığı olduğu için ona “Koçhar” veya “Cuğutur” (Eneke/Sakka/Saka) denilir.

– Karaçay-Malkarların sıklıkla oynadığı aşık oyunu türüdür.

– Konuk gelince özellikle kış aylarında dağlık bölgelerde yaşayan Karaçay-Malkarlılar bu oyunu sıklıkla oynarlar.

– Genelde oyuncuların tamamı çocuk olsa da evin en yaşlılarından birinin çocuklarla oynaması tercih edilir.

– Aşık Atuv (Aşık Atma) oyunu en az 2 kişi ile oynanır.

– Oyun ne kadar kalabalık oyuncu ile oynanırsa o kadar keyifli ve eğlenceli olur.

Aşık Atuv (Aşık Atma) oyunu kazanımları:

• Akıl Yürütme Becerileri
• Algılama Becerisi
• Bağlamsal Düşünme
• Başarıyı Tebrik
• Bir Hareketi Sürdürme (Psikomotor Beceriler)
• Büyük Kas Gelişimi (Fiziksel Beceriler)
• Çeviklik
• Denge (Psikomotor Beceriler)
• Diğer Oyuncuların Duygularını Anlama
• Dikkat
• Dikkati Yoğunlaştırmak (Bilişsel Beceriler)
• Düşünme Becerileri
• El ve Motor Becerileri
• El – Ayak Koordinasyonu (Psikomotor Beceriler)
• El – Göz Koordinasyonu (Psikomotor Beceriler)
• Görsel Algı
• Hareketleri Hızlandırmak
• Hızlı Düşünme
• İletişim Becerileri
• İletişim ve Sosyalleşme (Sosyal ve Dil Becerileri)
• İnce Kas Becerileri (Psikomotor)
• Karar Verme (Bilişsel Beceriler)
• Konsantrasyon (Bilişsel Beceriler)
• Kurallara Uyma (Duyuşsal Beceriler)
• Küçük Kas Gelişimi (Psikomotor Beceriler)
• Mantık Yürütme
• Mesafe Algısı
• Odaklanma
• Otokontrol
• Oyuncuların Birbirleriyle Etkileşim Kurması
• Öz Güven (Duyuşsal Beceriler)
• Paylaşım
• Sabır
• Sıralı Düşünme
• Stratejik Düşünme
• Strateji Geliştirme (Bilişsel Beceriler)
• Tepki Hızı (Psikomotor Beceriler) Gelişimi Destekleme

Oyunun Oynanışı

֍ Oyun en az iki kişiyle oynanmaktadır.

֍ Ne kadar çok kişi ve aşıkla oynanırsa o kadar eğlenceli olur.

֍ Kök boya, kına vb. yöntemlerle boyanan aşıklar oynamadan önce yere (keçe, kilim veya halı) daire şeklinde otururlar.

֍ Oynayan oyuncular kimin önce ve hangi sırayla oynayacağını belirlemek için birer tane aşık atarlar.

֍ Aşıkların büyükten küçüğe doğru öncelik sırası şöyledir:

– Kıt,

– Şobura,

– Alçi,

– Tav,

– Fuk,

– Çik’tir.

֍ Aşık oynayan oyunculara eşit sayıda aşık dağıtılır.

֍ Dağıtılan aşıklar oynama sırası belirlendikten sonra oyuncular kaç aşıkla başlayacaklarını belirlerler.

֍ Genelde oyuncu sayısı çok olursa az aşıkla katılım tercih edilir.

֍ En az her oyuncu 2 aşıkla katılabilir.

֍ Yere atılan aşıklar arasında bir biri üzerine binen veya yapışık olanlar oyuncuların kabulüyle yerden alınıp tekrar atılabilir.

֍ Oyuncular aşıkları birbiriyle vuruştururken yerden parmağı sürükleyerek vuramazlar.

֍ Bu kural hatası demektir ve kendinden sonraki oyuncuya tekrar atarak oynama hakkı verir.

֍ Yere düşen aşıklar sadece eşleşen ikinci aşığa vurarak, birini seçip almak suretiyle oynanır. Örneğin, aşıklar atıldı. Yerdeki aşıklardan alçi ile alçi, tav ile tav, fuk ile fuk, çik ile çik bir birine vurulur. Eğer vururken eşleşen iki aşık dışında üçüncü bir aşığa atılan aşık değerse, o zaman oyuncu yanar ve sonraki oyuncu yerdeki aşıkları alıp tekrar atarak oyunu başlar.

֍ Oyuncu aşıkları attıktan hemen sonra şobura (boynuz) veya kıt gelirse, ortadaki aşıkları tüm oyuncular kapmaya çalışır.

֍ Kim kaç aşık kaparsa o aşıklar onundur.

֍ Oyun esnasında en önemli ayrıntıların biri eşleşen iki aşık bir biriyle tokuştuktan sonra yerden birini alırken kalan aşığın diğer aşıkların işine yarayacak eş olmasını sağlayabilmektir.

֍ Oyun tüm aşıkları toplayıp kazanıncaya kadar sürer.

Oyunun videosu:

© Oyun Kütüphanesi, 2020.
Her haklı saklıdır.